Diskriminashon ta prohibí pa lei. Artíkulo 1 di Konstitushon ta bisa ku tur hende na Hulanda mester haña trato igual den sirkunstansianan igual. Pues esaki ta konta tambe pa hendenan ku ta biba na Hulanda Karibense. Diskriminashon basá riba religion, kreensia, opinion polítiko, rasa, sekso, nashonalidat, limitashon òf malesa króniko, seksualidat, òf kualke otro motibu ta prohibí. Ademas, tin leinan spesífiko ku ta protehá trato igual. Manera e legislashon di trato igual, ku nos ta splika mas aleu riba e página aki.

Diskriminashon ta sosodé ainda

Tòg, diskriminashon ta sosodé ainda den hopi área di nos sosiedat, tantu na Hulanda Oropeo komo Karibense. Na trabou, na klupnan deportivo, i na skol, pero tambe ora ta sali òf riba kaya. Hende por wòrdu diskriminá pa vários motibu: nan orígen òf edat, pero tambe nan orientashon seksual, sekso òf religion.

Tratamentu desigual komo resultado di un pasado kolonial

Relashoná ku esaki ta esensial pa konsiderá e historia di Hulanda Karibense i su impakto. E pasado kolonial ta hunga un ròl klave den e trato desigual di gruponan di poblashon. E manera ku Boneiru, Sint Eustatius, i Saba ta wòrdu goberná i tratá awendia ta influensiá fuertemente dor di e pasado kolonial. Te ainda e historia aki ta krea desigualdat entre hende na Hulanda Karibense i Oropeo.

Te ainda no ta tur lei ta apliká outomátikamente na Hulanda Karibense. Por ehèmpel, e salario mínimo riba e islanan ta mas abou ku na Hulanda Oropeo, miéntras ku e kosto di bida hopi biaha ta mas haltu. Akseso na bon kuido di salú, edukashon i seguro sosial tambe no a wòrdu reglá di e mesun manera. Ademas, habitantenan di Hulanda Karibense tin ménos influensia riba desishonnan polítiko na Den Haag. Ounke e desishonnan aki sí tin konsekuensianan signifikante pa nan bida diario.

Legislashon diferente na Hulanda Karibense i Oropeo

For di 2010, Boneiru, Sint Eustatius, i Saba ta forma parti di Hulanda komo munisipionan spesial. E término ofisial ta “entidatnan públiko.” P’esei gobièrnu hulandes ta responsabel pa sostené derechonan humano riba e islanan i pa implementá leinan i tratadonan di derechonan humano.

Despues di 2010, gobièrnu a disidí pa no apliká mesora tur legislashon na Hulanda Karibense. Esaki ta konosí tambe komo restrikshon legislativo. Komo resultado, hopi lei i regulashon ku ta konta na Hulanda Oropeo no a wòrdu implementá ainda na Boneiru, Sint Eustatius, i Saba. Ademas, sierto tratado di derechonan humano tampoko ta na vigor ainda. Por ehèmpel, reglanan importante pa protekshon di hende muhé i mucha muhé (e Tratado di Istanbul) i pa e partisipashon kompletu di personanan ku limitashon den sosiedat (E tratado hèndikèp di Nashonnan Uní).

For di 2021, un prinsipio nobo ta na vigor: “comply or explain” (kumpli òf splika). Esaki ta nifiká ku lei i regulashonnan ta meskos ku na Hulanda Oropeo, eksepto ora gobièrnu mester hasi eksepshon debí na e konteksto spesífiko di e islanan. Sinembargo e prinsipio aki no ta konta ainda pa e legislashon eksistente, pa evitá ku gobièrnu mester manehá demasiado trabou simultáneamente. E Instituto ta komprometé na garantisá ku gobièrnu ta apliká e prinsipio di “comply or explain” (kumpli òf splika) korektamente, inkluso pa legislashon i tratadonan eksistente. Asina ta sigurá ku leinan i tratadonan ta mas paresido posibel na esnan di Hulanda Oropeo. I habitantenan di Hulanda Karibense por konta ku protekshon igual di nan derechonan.

Legislashon di tratamentu igual implementá na Hulanda karibense entrante 2026

Entrante promé di yanüari 2026, legislashon di trato igual ta konta na Hulanda Karibense tambe. Esaki tabata e kaso kaba na Hulanda Oropeo. Un hende ta kere ku el a wòrdu diskriminá? E leinan aki ta permití nan entrega un keho di diskriminashon na e Instituto Nashonal pa Derecho Humano. E Instituto por emití un desishon riba si diskriminashon a tuma lugá òf nò. Òf regla mediashon (“mediation”). E ròl aki di e Instituto ta kontribuí mas aleu na konsientisashon tokante diskriminashon i kombatí esaki.

Bo ke sa mas tokante entregá un keho di diskriminashon? Bo por lesa mas riba nos página tokante huisio.