Pues e Instituto pa Derecho Humano tin vários responsabilidat: duna konseho i stimulá, hasi investigashon, huzga kehonan di diskriminashon, i duna informashon.
Mas abou, bo por lesa tokante e logronan di e Instituto den kuadro di e responsabilidatnan aki na Hulanda Karibense.
Konsehá i stimulá
E Instituto ta vigilá gobièrnu su desaroyo di leinan nobo i ta duna konseho. Tambe e ta enkurashá polítikonan tantu na Hulanda Oropeo komo Karibense pa tuma akshon. Aki bou tin algun ehèmpel di añanan resien.
Legislashon di trato igual ta krusial pa protekshon di derechonan humano na Hulanda Oropeo. E leinan aki ta prohibí diskriminashon. Bo no mag di wòrdu tratá diferente a base di bo religion, kreensia, preferensia polítiko, rasa, sekso, nashonalidat, orientashon seksual òf estado matrimonial. E Instituto tin hopi tempu ta boga pa implementashon di legislashon di trato igual na Hulanda Karibense. Esaki a resultá eksitoso: su implementashon awor ta programá pa 1 di yanüari 2026. Esaki ta nifiká ku entrante e fecha ei, tur suidadano riba e islanan ku tin keho di diskriminashon por tuma kontakto ku e Instituto. Nan por pidi un huisio tokante si diskriminashon a tuma lugá òf nò.
Pobresa ta un di e problemanan mas grandi na Hulanda karibense. E Instituto a enfatisá pa aña ku un mínimo sosial ta nesesario na e islanan. Esaki ta e suma mínimo ku un hende mester pa proveé pa nesesidatnan básiko. E mínimo sosial aki a keda introdusí na Hulanda Karibense promé di yüli 2024. For di promé di yüli 2024, e salario mínimo segun lei na e islanan tambe a wòrdu ahustá pa kuadra ku e mínimo sosial aki. Esei ta e montante mínimo ku un hende mester gana.
Ku esei trabou sigur no a kaba ainda. E Instituto ta sigui konsultá ku e vários ministerionan, Instituto ehekutivo di e islanan, i otro partido importante. E Instituto ke sigurá ku derecho humano ta sentral den desaroyo i implementashon di maneho pa kombatí pobresa.
For di 2010, Boneiru, Sint Eustatius, i Saba ta forma parti di Hulanda komo munisipionan spesial, òf ofisialmente komo “entidatnan públiko”. P’esei gobièrnu Hulandes ta responsabel pa kumpli ku derecho humano na e islanan. I pa implementá tratadonan di derecho humano. Despues di 2010, gobièrnu a disidí pa no apliká tur legislashon mesora na Hulanda Karibense. Esaki ta konosí tambe komo restrikshon legislativo. Komo resultado, hopi lei i regulashon ku ta konta na Hulanda Oropeo no a wòrdu implementá ainda na Boneiru, Sint Eustatius, i Saba. I sierto tratadonan di derecho humano tampoko a drenta na vigor ainda.
For di 2021, un prinsipio nobo ta na vigor: “comply or explain” (kumpli òf splika). Esaki ta nifiká ku en prinsiio leinan i regulashonnan ta meskos ku na Hulanda Oropeo, liber di ora gobièrnu mester hasi eksepshon debí na e konteksto riba e islanan. Esei ta nifiká ku gobièrnu mester por splika eksaktamente kiko ta diferente tokante e situashon na Hulanda Karibense. Sinembargo, e prinsipio aki ta konta solamente pa legislashon i tratadonan nobo, i no pa esnan eksistente. Esaki ta pa evitá ku ta sobrekargá gobièrnu dor di mester hasi muchu trabou pareu.
Kambia legislashon eksistente tambe
E Instituto ta komprometé su mes pa garantisá ku gobièrnu ta apliká e prinsipio di “comply or explain” (kumpli òf splika) kompletamente. Esaki no ta konta solamente pa legislashon i tratadonan nobo, pero tambe pa esnan eksistente. Di manera ku esakinan pa gran parti ta meskos na Hulanda Oropeo i Karibense .
E tratado di hèndikèp di Nashonnan Uní i e Tratado di Istanbul ta dos ehèmpel di tratadonan ku e Instituto ta sostené fuertemente. Bo por lesa mas tokante esakinan bou di e puntonan ku ta sigui. Ademas, e Instituto ta enfoká riba afirmá legislashon pa loke ta trata e derecho di seguridat di supsistensia. Esaki ta nifiká ku bo por proveé pa bo nesesidatnan básiko, manera bibienda, kuminda, kuido di salú i edukashon. Afirmashon di regulashonnan di klima pa Hulanda Karibense tambe tin un prioridat haltu. I reglanan pa protekshon di hendenan ku ta será tras di porta, por ehèmpel, den fasilidatnan di kuido será òf den prizòn.
Segun e tratado hèndikèp di Nashonnan Uní, personanan ku limitashon mester por partisipá kompletamente den nos sosiedat. Meskos ku tur otro hende. E Instituto ta supervisá e tratado hèndikèp di Nashonnan Uní na Hulanda. Nos ta monitoreá kumplimentu ku e akuerdonan.
E tratado hèndikèp di Nashonnan Uní ta na vigor na Hulanda Oropeo for di 2016, pero ainda no na Hulanda Karibense. Esaki apesar di e echo ku personanan ku limitashon na Hulanda Karibense ta enfrentá hopi barera den nan bida diario. Por ehèmpel, ora di biaha, ora di bai skol, i pa haña i mantené un trabou. Pa añanan largu, e Instituto ta urgi gobièrnu pa apliká e tratado na e parti aki di Hulanda tambe. Pa por mehorá e situashon di personanan ku limitashon pa medio di maneho.
E Instituto ta urgi e ministerio
E ministerio di Salubridat Públiko, Bienestar i Deporte (VWS) ta regulá e implementashon di e tratado di hèndikèp. Na fin di 2024, e ministerio a manda un karta pa Tweede Kamer pa pone preshon pa implementá e tratado. Na sèptèmber 2025, e Instituto a bolbe skirbi un karta pa Tweede Kamer bisando ku ta tardando muchu.
Bo por lesa mas tokante e derechonan di personanan ku limitashon riba nos página dediká.
E Tratado di Istanbul ta konsistí di akuerdonan oropeo pa prevení i kombatí violensia kontra hende muhé i mucha muhé. E Instituto tin añanan kaba ta urgi polítikonan hulandes pa laga e tratado aki wòrdu implementá na Hulanda Karibense tambe. Na 2022, e sekretario di estado pa Salubridat Públiko, Bienestar i Deporte a anunsiá ku esaki lo no sosodé te ku 2025. E Instituto ta vigilá e situashon. I lo pone preshon adishonal na 2025 esaki keda implementá. Asina Hulanda Karibense tambe por benefisiá di medidanan adishonal pa protehá hende muhé i mucha muhé.
Investigashon
E Instituto a hasi un investigashon na 2016 tokante derechonan humano na Hulanda karibense. Na Hulanda Karibense tin hopi hende i famia ku ta biba den pobresa. Derechonan humano ta bou di preshon. Pensa riba derecho di tin un kas, edukashon, salú i pa por partisipá bon den komunidat. E investigashon ta profundisá e temanan aki. Algun konklushon ta:
- Desempleo riba e islanan ta relativamente abou, pero gran parti di hende ku ta traha ta gana alrededor di e salario mínimo. Esei no ta sufisiente pa biba for di dje, i dor di esaki hopi hende tin dos òf mas trabou.
- For di 2010 e nivel di edukashon na Hulanda Karibense a subi, pero entre otro, e konekshon ku merkado laboral por mihó.
- Hopi hende no tin sufisiente sèn pa tin un bon kas.
Ku e investigashon aki e Instituto a pidi gobièrnu hulandes pa tuma paso konkreto pa mehorá derechonan humano na Hulanda Karibense. I tambe pa redusí e diferensianan entre Hulanda Oropeo i Hulanda Karibense.
Bishitanan di trabou
Pa sigui hasi investigashon, nos ta hasi bishita di trabou regularmente na Boneiru, Sint Eustatius i Saba. Asina den e tres añanan ku a pasa nos tabata presente por lo ménos un biaha pa aña. I for di 2012 nos a hasi ocho bishita di trabou en total. Durante e bishitanan aki nos ta papia ku habitantenan, lidernan lokal, organisashonnan sosial i otro personanan konserní. Asina nos por haña un bon bista di kiko ta tuma lugá na e islanan.
Dor di ta presente regularmente, nos ta keda den kontakto ku esnan konserní. I nos ta sòru pa konsiderá nan bos den nos trabou.
Huisio
Ku e introdukshon di legislashon di trato igual entrante promé di yanüari 2026, e Instituto ta haña un tarea nobo den Hulanda Karibense: huzga. E Instituto por huzga kehonan di diskriminashon di habitantenan. Òf si esei ta mas práktiko: kuminsá ku ‘mediation’, kaminda un mediador ta yuda dos partido pa yega na un solushon. Te awor no a huzga realmente, pero e Instituto ta trahando duru riba preparashon pa esaki. Por ehèmpel kontratando miembronan di Instituto ku por huzga pa Hulanda Karibense.
Informashon
Ku e implementashon di e wèpsait aki, e Instituto ta kuminsá duna informashon na Hulanda Karibense. Pa e wèpsait i pa otro medionan nos ta desaroyá video i spòtnan di radio tambe. Pa krea mas konosementu tokante e derechonan ku tur hende tin i kon bo por buska hustisia si bo a wòrdu diskriminá. I pa pone atenshon riba e aktividatnan di e Instituto.
Banda di esei nos ta preparando pa organisá e asina yamá ‘town hall meetings’ i anochinan di informashon na Hulanda Karibense. Den kada reunion lo tin un tema diferente tokante derecho humano pa profundisá: kiko ta bai bon i kiko por mihó? Tur hende ta bon biní na e reunionnan aki.